W roku 1918 zakończyła się Pierwsza Wojna Światowa. Niewiele ponad 20 lat później, w roku 1939 zaczęła się Druga Wojna Światowa. Wcześniej Europa wstrząsana była poprzednimi wojnami. Ojcowie założyciele, z Robertem Schumanem na czele, zaczęli projektować narzędzie, które miało zapobiec kolejnym wojnom w tej części świata. Tak powstała w Paryżu w roku 1951 Europejska Wspólnota Węgla i Stali. W Rzymie w roku 1958 Europejska Wspólnota Gospodarcza. W Maastricht w roku 1993 Unia Europejska. Stawką było uzależnienie od siebie gospodarczo państw tego obszaru świata. Na dodatek tak, aby ta współpraca się opłacała. Założyciele mieli nadzieję, że ustaną wojny. Mieli rację. Od roku 1945 minęło 80 lat bez wojny na obszarze Unii Europejskiej. Na dodatek kraje takie jak Polska, mocno zapragnęły uczestnictwa w tym projekcie. Rozsypał się jak domek z kart konkurencyjny projekt nazwany w skrócie RWPG – z siedzibą w Moskwie.
Wcześnie, już w ramach EWG, myślano wspólnym patencie – aby obniżyć koszty ochrony – jedna procedura, jedno badanie, jeden patent na obszarze szeregu krajów w ramach EWWS a później EWG. Pierwsze projekty w tym zakresie pochodzą z początku lat 60-tych. Niestety nie udało się sfinalizować tych projektów. Udało się potem sfinalizować projekt o nazwie Patent Europejski.
Konwencję o skrótowej nazwie EPC podpisano w roku 1973 w Monachium. PRL otrzymał wtedy także zaproszenie do podpisania tej Konwencji. Pewnie nikt w to wtedy nie wierzył. Na Wschodzie, bo tu decydowała Moskwa, ze swoim konkurencyjnym projektem dotyczącym Patentu Euroazjatyckiego. Na Zachodzie bo Europa Zachodnia wiedziała, że na Wschodzie, na przykład w PRL, decydowało Biuro Polityczne Komitetu Centralnego jedynie słusznej partii o tym, gdzie mają być produkowane skarpetki, gdzie lodówki, a gdzie samochody Syrena, itd, dla ludzi pracy. Rynek i konkurencja nie działały. Do dramatycznego, ale koniecznego przełomu w Polsce doszło w latach 1989/1990.
W końcu lat 90-tych rozpoczęliśmy, jako rzecznicy patentowi, przyspieszone studia w zakresie Patentu Europejskiego. W systemie EP utrzymano pierwotne założenia:
- jedno zgłoszenie,
- jedno badanie,
- jeden patent dedykowany dla obszaru wszystkich państw-stron Konwencji EPC.
Dziś prawie 40 państw stron, oraz Państw stowarzyszonych, uczestniczy w systemie regulowanym przepisami Konwencji EPC. Sama ta liczba świadczy, że nie jest to mechanizm UE. Potwierdza to także fakt zaproszenia PRL, w roku 1973, do grona państw-stron patentu EP. Polska była wtedy wszak w bloku sowieckim.
Polska otrzymała, przed wejściem do Unii Europejskiej w maju 2004, ponowne zaproszenie do grona państw-stron Konwencji EPC. Nastąpiło to w marcu 2004 roku. Od pierwszego zaproszenia w roku 1973 minęło ponad 30 lat.
Dla nas, polskich rzeczników patentowych, to jest stracone 30 lat doświadczenia i współpracy z European Patent Office w Monachium. Te 30 lat doświadczeń mogliśmy, jako rzecznicy patentowi spożytkować dla dobra polskich firm innowacyjnych.
System Patentu Europejskiego uszanował prawo krajowych Urzędów Patentowych do udzielania patentów. Być może ten fakt był przełomowy w sukcesie ratyfikacji Konwencji EPC w poszczególnych krajach. Osiągnięto to systemem walidacji. Otóż patent EP, uzyskany w Monachium (po udzieleniu patentu, European Patent Office (EPO) publikuje ten patent na poziomie B1 – patent EP udzielony) nie daje żadnej wyłączności w żadnym kraju – stronie Konwencji EPC.
Ale Uprawniony z takiego patentu, przypomnijmy, opublikowanego na poziomie B1, w ciągu 3 miesięcy od publikacji EPO, może aktywować ten patent poprzez jego walidację we wszystkich, lub w niektórych, wybranych krajach – stronach Konwencji EPC.
Może więc walidować taki patent na przykład w Polsce. Walidacja wymaga ustanowienia zawodowego pełnomocnika w Polsce, który wykona i złoży w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenie tego patentu na język polski, wniesie stosowną opłatę i złoży wniosek w tej sprawie. Krajowy Urząd Patentowy na podstawie Konwencji EPC, którą Polska ratyfikowała, udziela takiemu walidowanemu patentowi EP w Polsce, ochrony równoznacznej z patentem krajowym i uwidacznia ten dokument patentowy w języku polskim, na swojej stronie. Krajowy Urząd Patentowy nie może odmówić walidacji patentu EP, gdyż Polska podpisała Konwencję EPC.
Jeżeli walidacji takiego patentu EP jest więcej – w innych krajach – stronach Konwencji EPC – mówimy, że ten patent europejski opublikowany przez EPO na poziomie B1, przekształcił się w wiązkę patentów krajowych. Od tego czasu ochrona patentowa tego patentu, oznaczonego w Polsce często jako PL/EP …., podlega regułom i opłatom krajowym w Polsce. Nie wniesienie opłaty za kolejny okres ochrony powoduje wygaśnięcie ochrony takiego patentu w Polsce. To samo dotyczy innych krajów stron Konwencji EPC, choć w różnych krajach są różne wymogi w zakresie procesu walidacji patentów europejskich.
Opr. Rzecznik Patentowy Jacek Czabajski
